Without prejudice (bez uszczerbku dla praw)

„Without prejudice” to fraza zwykle pisana na górze listów lub maili wysyłanych przy próbie rozstrzygnięcia sporu. Chodzi o to, by strony mogły otwarcie składać oferty i ustępstwa bez tego, że później zostaną one pokazane sądowi jako przyznanie się. Freelancerzy widzą to, gdy prawnik klienta odpowiada na przeterminowaną fakturę. Agencje widzą to, gdy projekt poszedł źle i ktoś sonduje kwotę, za którą da się odejść.

Oznaczenie działa tylko tam, gdzie jest prawdziwy spór i prawdziwa próba jego rozstrzygnięcia. Samo napisanie tych słów na dokumencie nie czyni go chronionym, a zasady różnią się w zależności od miejsca. Umieszczenie „without prejudice” na zwykłym monicie o fakturę albo na projekcie umowy, który nie dotyczy żywego sporu, to sposób, w jaki fraza bywa używana jako dekoracja.

Pokrewna fraza „without prejudice save as to costs” dotyczy ofert, które strona pokazuje później sądowi przy rozstrzyganiu o kosztach. Oznaczenie jest sygnałem, a nie gwarancją: sąd nadal sam decyduje, czy komunikacja była prawdziwą próbą ugody. Trzymaj oferty ugodowe w osobnym wątku, oddzielnie od rzeczowego monitowania faktury.

Praktyczny nawyk dla freelancera jest prostszy niż doktryna. Jeśli składasz ofertę kompromisu („przyjmę 80%, żeby to zamknąć”), napisz, że próbujesz zawrzeć ugodę, i trzymaj ofertę w osobnym wątku, oddzielnie od rzeczowego monitowania faktury. Jeśli tylko podajesz fakty („faktura została wysłana 3 marca i pozostaje niezapłacona”), zwykle nie potrzebujesz oznaczenia. Mieszanie obu w jednym akapicie to sposób, w jaki oferta i fakt się plączą.

Nic z tego nie zastępuje umowy. Mail „without prejudice” nie zmienia warunków płatności, opłaty za anulowanie ani klauzuli wypowiedzenia. To sposób rozmowy o sporze, a nie przepisywania umowy. Jeśli dojdziecie do ugody, zapisz uzgodnioną kwotę i zrzeczenie się roszczeń w krótkiej podpisanej notatce, żeby oznaczone maile nie były jedynym zapisem.